Македонски центар за европско образование

Македонскиот центар за европско образование (МЦЕО) и Фондацијата институт отворено општество – Македонија (ФИООМ), во рамките на својот проект Accession Watch (Следење на процесот на пристапување на Република Македонија во ЕУ), ја изготви компаративна анализа на новиот Извештај на Европската комисија со претходните два извештаја за 2009 и 2008. Целта на анализата е да се истакнат проблемите на Македонија во исполнувањето на задачите кои се дел од европската агенда. Токму затоа ги извадовме проблемите од сите сите три извештаи со надеж дека полесно ќе се согледа дека Македонија се обидува да реши еден ист сет на проблеми барем три години.
Ќе забележите дека МЦЕО користи две, односно три бои во анализата која ја нарекуваме „Зелената агенда на Владата“. Имено, во табелата каде што се извадени проблемите за 2010 година, истите ги обоивме и боите го имаат следново значење:
Црвена боја – проблемите кои се идентични со оние нотирани во Извештајот 2009,
Зелена боја – проблемите кои се идентични со оние нотирани во Извештајот 2008 и кои се повторија и во 2009, а се повторуваат и во 2010.
Црна боја – новите проблеми кои се појавуваат за првпат во 2010.
Се разбира, во Извештајот има и постигнувања кои не се земени предвид во нашата компаративна анализа и тоа од две причини:
А) позитивните резултати постигнати надвор од европската агенда (односно ако не се содржани во Пристапното партнерство) за нас е само знак дека приоритетите на државата се изместени (пр. Ако ЕУ од вас бара вмрежување на универзитетите на регионално ниво, а вие инвестирате во дисперзирани студии, покажува дека имате спротивставени политики).
Б) дури и да имате многу позитивни постигнувања нотирани во Извештајот, ако наназад 3 години не можете да решите едни исти проблеми, тогаш тоа покажува дека курсот е изместен.
За да биде анализата докрај издржана, мора да ве потсетиме дека во некои области има многу нови проблеми, но тие се обележани со црно што значи дека претходно нотираните проблеми биле решени, и се отвориле нови. Тоа не значи по правило дека се влошува состојбата во поглавјето, но само доколку се решени старите проблеми (пр. Поглавје 1 кај слободното движење на стоки годинава се гледа дека ланските проблеми се решени и има нови проблеми – што е нормално – а зелената боја укажува дека споро се одвиваат реформите, но се во вистинската насока.
Откако ќе ја видите анализата ќе сфатите зошто ја нарековме „Зелената агенда на Владата“.
Бидејќи премиерот Груевски и оваа година, како и лани, најави дека Владата ќе направи Акциски план за побрзо решавање на нотираните проблеми, се надеваме дека оваа наша анализа ќе и помогне на Владата во изготвувањето на истиот. Исто така се надеваме дека оваа година, за разлика од лани, акциски план навистина ќе биде изготвен.
И конечно да ве потсетиме дека МЦЕО ви стои на располагање доколку е потребна нашата помош.

Фондацијата Институт отворено општество Македонија (ФИООМ) и Македонскиот центар за европско образование (МЦЕО) на 4-ти ноември го претставија седмиот по ред извештај од програмата на следење на пристапувањето на Република Македонија во ЕУ. Како најголем недостаток во процесот на европската интеграција, се наведува неисполнувањето на индикаторите од Ревизијата на Пристапното партнерство 2010, но и проблеми кои се влечат веќе години наназад, како нападите врз Уставниот суд и невладиниот сектор, и слабата реформа на јавната администграција.

„Анализата на исполнувањето на индикаторите од Ревизијата на Пристапното партнерство покажува дека реформите во најголем дел, односно 92,3 проценти се делумно или целосно неоставрени, додека целосно се остварени само 7,6 проценти од договорените индикатори. Ако на овој статистички пресек додаме и тоа дека голем дел од задачите, Европската Комисија (ЕК) ни ги повторува со години наназад, можеме да заклучиме дека во оваа година Владата воопшто не „остваруваше“ во европската агенда“ – оцени Фани Каранфилова Пановска од ФИООМ, додавајќи дека со случајот на судијата Трендафил Ивановски, се случила кулминација на нападите врз Уставниот Суд.

За Лидија Димова од МЦЕО, спорни се неколку нови закони во областа на финансии а кои сигурно ќе се најдат на тапет на ЕК. „Владата прави директен интервенционизам со Законот за јавни набавки со кој се овозможува одложено плаќање на долговите на јавните претпријатија, со што истите ги става во нееднаква позција со останатите. Верувам дека тоа ќе биде споменато во Извештајот. Слично е со издавачката дејност, која буквално е монополизирана од страна на Владата, преку печатење на енциклопедии, учебници преводи и слично.“ порача Димова.

На крајот од Прес-конференцијата, ФИООМ и МЦЕО поставија неколку прашања адресирани до Владата на РМ:

1. Зошто Македонија нема да добие ново Пристапно партнерство, што ќе значи забрзување на реформскиот процес?

2. Зошто економските реформи (најсилниот адут на Владата) ќе бидат лошо оценети?

3. Зошто соседството чекори забрзано напред при исти влијанија на економската криза?

4. Која ќе биде стратегијата на Владата по ноември 2010?

Кварталниот Ивештај излегува пет дена пред извештајот на ЕК за напредокот на Македонија, и има за цел да ја пресретне Владата во своите намери да ги релативизира оценките во Извештајот на ЕК, под изговор дека реформите, помалку или повеќе, се спроведени.

Преземете го Седмиот извештај од следењето на процесот на пристапување на Македонија во ЕУ (.pdf)

Со дебатата под наслов „Човековите права и еднаквоста во Европската Унија по Договорот од Лисабон“, одржана во Скопје на 29 октомври, заврши есенскиот циклус на „Акцијата за Европа“ во организација на Македонскиот центар за европско образование и Фондацијата Институт отворено општество Македонија.

Амбасадорката на Холандија во Република Македонија, Симоне Филипини, во своето обраќање ја посочи важноста на човековите права како главен столб на европските вредности. Според Филипини, човековите права се најбитниот фактор во ЕУ, а со Договорот од Лисабон, тие уште повеќе добиваат на тежина. „Ние сме во првите три земји во светот по застапеноста на жените на пазарот на трудот, но сепак постои разлика во платите бидејќи жените работат помалку платени работи. Исто така, Холандија се соочува со голем број на емигранти кои не се дел од западните општества и се соочуваат со големи предизвици. Но сепак мислам дека сме земја каде што човековите права се доста почитувани, а таквата состојба ја постигнавме после неколку децении напорна работа“ – оцени Филипини, додавајќи дека сексуалната ориентација мора експлицитно да се внесе во Законот за антидискриминација.

Објаснување за тоа како функционира заштитата на човековите права во ЕУ даде судијата Маргарита Цаца Николовска: „Советот на Европа и Европскиот суд за човекови права, преку Европската конвенција за човекови права (ЕКЧП), се од огромно значење бидејќи претставуваат еден иновативен чекор во правото. Со Лисабонскиот договор, само се зајакнува еднаквоста. Договорот од Лисабон и Европската конвенција за човекови права гарантираат еднаквост меѓу маж и жена, еднаквост на платите, еднаквост во третирање на личноста без никакви предрасуди, итн.“ рече Николовска, додавајќи дека владеењето на правото е ср’жта на европските вредности.

Љиљана Поповска, пратеник во Собранието на РМ, се фокусираше на состојбата со човековите права во Македонија, при што како клучеч фактор го посочи мултикултурното функционирање на општеството. „Нема мерка и граница за човековите права. За нив секогаш ќе има простор за напредок. Што се однесува за човековите права во Македонија, нашата земја воглавно ги има прифатено сите закони кои ги штитат тие права, но нивното спроведување некаде оди добро, а некаде треба уште да се работи. Сепак постои едно милје создадено од традицијата и предрасудите кое го кочи спроведувањето на одредени закони. Треба да разбереме дека човековите права не се против традиционалните вредности, и се надевам дека сексуалната ориентација ќе влезе во Законот за антидискриминација.“ порача Поповска.

Но нивното мислење не го делеше професорката Мирјана Најчевска според која Советот на Европа и Судот за човекови права се во криза. „Договорот од Лисабон е клучна промена. Тој нуди нешто што ЕКЧП не може да го понуди. Битно е да се спомене дека Европскиот суд за човекови права е во криза, пред се поради големиот обем но и од неможноста да ги спроведе одлуките. За разлика од него, Европскиот суд на правдата успева да ги спроведе своите одлуки“ оцени Најчевска.

Фондацијата Институт отворено општество Македонија (ФИООМ) и Македонскиот центар за европско образование (МЦЕО) на 15 октомври во Битола ја одржаа четвртата дебата „ЕУ како глобален играч“. Дебатата ја отворија Фани Каранфилова Пановска од ФИООМ и Владимир Талески, градоначалник на Битола.

На првиот дел од дебатата, посветен на новата Служба за надворешни работи како нов институционален инструмент на ЕУ, говореа амбасадорите на најголемите зeмји-членки на ЕУ. Урлике Марија Кноц, амбасадор на Германија, истакна дека ЕУ преку своите мисии во Босна и Косово се наметнува како глобален играч, но се уште не може да зборува во еден глас. Таа се надева дека Службата за надворешни работи, во која треба да работат околу 7000 службеници ќе ја промени надворешната политика на ЕУ, и дека преку нејзе ЕУ ќе може да одлучува во еден глас. Слично размислува и францускиот амбасадор Жан-Клод Шлумберже, кој се надева дека до крајот на годинава ќе се формира Службата за надворешни работи и ќе се надминат различните мислења и ставови по различни прашања.

Карлос Хавиер Мореира Гонзалес, универзитетски професор од Мадрид, порача дека создавањето на Службата за надворшни работи ќе помогне да се избегнат ситуации слична на онаа во Обединтетите Нации, кога сите 27 земји членки на ЕУ зборуваа на различни фреквенции. Хорхе Нуњес Ферер, придружен експерт на Центарот за европски политички студии, подвлече дека моментално во ЕУ владее економска истрошеност но и истрошеност од проширување. Ферер исто така посочи дека ЕУ е економски најмоќната меѓународна организација, и како таква мора посилно да делува на политички план.

На вториот дел од дебатата беше опфатена темата на значењето на Западен Балкан во ЕУ, но и што Македонија може да придонесе за ЕУ како глобален играч. Емил Кирјас, генералниот секретар на Либералната Интернационала, го посочи Охридскиот договор како производ кој може да помогне во решавањето на многу отворени прашања. „Преку Охридскиот договор, Македонија покажа дека едно постконфликтно општество може и понатаму да функционира врз предностите на правична застапеност, мултилингвалност и слично. Со тоа, Македонија преку ЕУ може да стане глобален играч“ нагласи Кирјас. Британскиот амбасадор Кристофер Ајвон, порача дека ЕУ без Македонија е незавршен проект и нагласи дека се надева и Македонија да стане дел од организација каде што владеат исти закони, царини и слободен пазар од 500 милиони жители.

Следната, а воедно и последна дебата од есенскиот циклус „Акција за Европа“ ќе се одржи на 29-ти октомври во Скопје.

Фондацијата Институт отворено општество-Македонија (ФИООМ) и Македонскиот центар за европско образование (МЦЕО), на 8 октомври (петок) во Скопје ја одржаа третата дебата од есенскиот циклус на „Акцијата за Европа“.

Дебатата насловена како „Македонија и ЕУ“ ја отворија претседателот на УО на ФИООМ, Гордана Дувњак и претседателот на МЦЕО, Андреа Стојковски, кои дадоа кратко резиме на досегашните дебати одржани во Велес и Тетово. Првиот воведничар, шефот на Мисијата на Европската унија во Македонија, Ерван Фуере, поздравувајќи го проектот „Акција за Европа“, повика на поголема вклученост на граѓанскиот сектор во процесот на евроинттеграциии. Покрај тоа, Фуере смета дека клучен фактор за успех е политичкиот дијалог кој ќе донесе широк консензус. „Мора да постои висок приоритет за вклучување на невладиниот сектор во одлуките поврзани со интеграцијата во ЕУ, како што е примерот со Хрватска, каде што невладините организации беа активно вклучени во Националниот совет за интеграции“ порача Фуере, охрабрувајќи ги државните органи да ги спроведат неопходните и пред се квалитетни реформи, посочувајќи ги како проблематични Законот за недискриминација и Законот за води.

Спорот за името според новинарот Васко Попетрески е целосно блокиран процес со опасност да премине во замрзнат конфликт. Според Попетрески, Владата нема да го реши спорот со името. Напротив, невозможно е да се очекува решение доколку не постои заедничка стратегија на двете најголеми македонски партии. Осврнувајќи се повеќе на реформите отколку на спорот, претседателката на Националниот совет за евроинтеграции Радмила Шекеринска Јанковска, порача дека кај нас европските закони се носат со забавено темпо, а голем дел од тие што се донесени намерно се минираат. „Се носат европски закони за да во последниот член стои дека за нивна имплементација не се потребни пари, или пак нивното стапување во сила се одложува до пристапот на РМ во ЕУ. Таквата постапка е тивка смрт на донесените закони“ истакна Шекеринска.

За Лидија Димова од МЦЕО, Македонија мора да се прилагоди на реформите создани со Лисабонскиот договор, што значи дека политиката за влез во ЕУ, освен во Европската комисија, ќе треба да се води и во Европскиот парламент, но и во националните парламенти на земјите членки. Дебата ја затвори Жорди Вакер и Фанес, директор на Центарот за меѓународни студии од Барселона, кој порача дека единствен сигурен пат е оној во ЕУ. „Можете да водите муливекторска политика како Швајцарија или Норвешка, можете да бидете европски еквивалент на Куба и Венецуела, но сепак единствено со ЕУ имате сигурна иднина. ЕУ е таа која помага, ви дава пари да се реформирате, а на крајот сепак знаете на што сте и каде завршувате.“ порача Фанес. Запрашан за спорот со името, Фанес истакна дека луѓето во Унијата не го перцепираат овој спор како кршење на фундаменталните човекови права.

Следниот град домаќин на „Акција за ЕУ“ е Битола, на 15 октомври.